REACH,
kimyasalların yönetimi üzerine Avrupa Birliği' nin yeni politikasıdır. Açılımı:
Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals, yani
Kimyasalların Tescillendirilmesi, Değerlendirilmesi, Ruhsatlandırılması ve
Kısıtlanması anlamına gelmektedir.
Tarihçe:
EC
1907/2006 sayılı REACH Tüzüğü, AB Parlamentosu ve Konseyi' nde 18 Aralık 2006
günkü eş za-manlı oylama ile kabul edilmiş, yazılı metinde bir düzeltme
yapılarak en son 29 Mayıs 2007 gün ve L136 sa-yılı AB Resmi Gazetesi' nde
yayımlanmıştır. 1 Haziran 2007' den itibaren AB üyesi 27 ülkede ve İsviçre
dışında EEC üyesi EFTA ülkelerinde (Norveç, İzlanda ve Lichtenstein) doğruca yürürlüğe
girmiştir.
Amaç, kapsam ve uygulama:
REACH Tüzüğünün amacı, kimyasal maddelerin
getirdiği tehlikelerin ve taşıdığı risklerin değer-lendirilmesine yönelik
seçimli yöntemlerin getirilmesi ve yenilik ile rekabetin artırıldığı AB iç
pazarın-da kimyasalların serbestçe dolaşımının kolaylaştırılmasının yanında,
insan sağlığına ve çevreye en yük-sek düzeyde koruma güvencesi getirmektir. Bu Tüzük
hükümleri, tek başına ya da bir preparat ya da ürünün içerisinde yer alan
kimyasal maddelerin üretimi, kullanımı ve ticaretiyle, preparatların ticareti
üzerinde uygulanacaktır [1].
İşleyiş:
Kimyasal maddelerin getirdiği risklerin kanıt yükü
resmi makamlardan alınarak, endüstriye ve-rilmiştir. REACH öncesinde,
kimyasalın zararlarını kanıtlama görevi kamu kurumlarında idi. Şimdi ise AB
içindeki üreticiler ve ithalatçılar, kimyasal maddenin insanlara ve çevreye
zarar-sız olduğunu kanıtlamak zorunda kalacaktır.
REACH ile birlikte, "veri yoksa, pazar da yok!" kuralı getirilmiştir [2]. Bunun anlamı şudur: AB içerisinde
üretilen/ithal edilen kimyasalların merkezi bir veri tabanında tescil
ettirilmesi ge-rekmektedir. Tersine, tescil işlemi yaptırılmaz ise, söz konusu kimyasalların
AB içinde üretimi, ithalatı ve kullanımı yasaklanacaktır.
Kimyasallar ile ilgili veriler GLP (Good Laboratory
Practices - Güvenilir Laboratuvar Uygula-maları) standartları çerçevesinde
üretilmelidir. Bununla birlikte OECD ve "High Production Volume" (Yüksek
hacimli üretim) ölçütleriyle eşleşen veriler de kabul edilebilir.
Helsinki' de 1 Haziran 2007' de kurulan Avrupa
Kimyasallar Kurumu (European Chemicals Agency - ECHA) [3], REACH sisteminin
yönetiminden ve uygulanmasının izlenmesinden so-rumlu olacaktır.
Ruhsatlandırma süreciyle birlikte, REACH Tüzüğü Ek: 14
(Annex XIV)' te yayımlanan "yüksek risk taşıyan maddeler" in (substance very high concern - SVHC) ticareti ve kullanımı özel izne bağlanmıştır.
Bu konuda önerilen ilk liste ECHA' nın web sitesinde yayımlanmıştır [4].
"Aynı madde için tek tescil" kuralı getirilerek mükerrer
tescil önlenmiş olup, tescil için başvuranlar arasında madde ile ilgili veri
paylaşımının sağlanması özendirilmiştir.
Kimyasalla ilgili insan sağlığı ve çevre için kabul edilemez
riskler var ise, üye ülkelerin yetkili makamları maddenin üretimi, kullanımı ve
ticareti üzerine kısıtlama ve hatta yasaklama getire-bilir.
ECHA ve üye ülkeler, endüstri tarafından tescil
dosyasında belirtilen verileri ve kimyasalları inceleyecek ve
değerlendirecektir.
Koşullar:
REACH,
AB içinde ya tek başına, ya da bir preparat ya da bir
ürünün yapısında bulunan kimyasal madde üreticilerine ya da ithalatçılarına,
Tedarikçileri tarafından kullanımı belirtilecek
maddelerin ara kullanıcılarına,
Piyasada sayısı 30 - 100 bin arasında bulunan kimyasal
maddelere ve,
Sayıları yaklaşık 1500 olan yüksek risk taşıyan
kimyasallara uygulanacaktır.
Ayrıca,
AB içinde üretilen ya da piyasada yer alan tüm
tehlikeli maddeler için, üretim ve kullanım ha-cimlerine göre sınıflandırma,
etiketleme, ruhsatlandırma ve kısıtlama kuralları uygulanabilecek-tir.
Yine AB içinde yılda 1 ton ve üzerinde üretilen ya da ithal
edilen maddeler için tescillendirilme koşulu getirilmiştir. Maddenin tescil
yükümlülüğü AB içi üreticilere ve ithalatçılara ve AB dışı firmaların tek
temsilcilerine (only representative) ait olacaktır.
1981 envanteri öncesi "eski" kimyasallar konusunda
geçmişten gelen bilgi açığını kapatmak için, tescil süreci belirli evrelere
ayrılmıştır. Bu evreler maddenin yıllık üretim ve kullanım hac-mine ve taşıdığı
risklere göre değişmektedir.
Bu uzatılmış tescil tarihlerinden yararlanabilmek
için, "eski" yani "evre içi" (phase-in) kimya-sallar için ön kayıt
(pre-registration) işlemi uygulanacaktır. Bu ön kayıt işlemi 1 Haziran ile 1 Aralık 2008 tarihleri arasında yer
alacaktır. Tescil işleminden yararlanacak başvuru sahipleri-nin, bu tarihler
arasında kimyasalların ön kayıtlarını yaptırmalarında yarar vardır.
1981 sonrası "yeni" kimyasallar konusunda daha geniş
veriler bulunması nedeniyle, bunlar için ön kayıt gerekli olmayıp, 1 Haziran 2008' den sonra doğrudan
tescil işlemi başlatılacaktır.
Ön kaydı yapılacak maddenin tescil ettirilmesi koşulu
olmadığı gibi, tescil ettirilecek maddenin de ön kaydının yaptırılması koşulu
yoktur.
Ön kayıt işlemi için ECHA' ya herhangi bir ücret ve
harç bedeli ödenmeyecektir.
Evre içi maddeler EINECS (European Inventory of
Existing Chemical Substances - Avrupa Mevcut Kimyasal Maddeler Envanteri)
listelerinde yer alan maddelerdir. Aynı zamanda REACH Tüzüğünün yürürlüğe
girmesinden 15 yıl önceki süreçte en az bir kez üretilmiş ancak piyasada hiç
yer almamış maddeler (ör. ara maddeler, ar-ge amaçlı maddeler, ve "artık
polimer olmayan maddeler" (no-longer polymers) de evre içi olarak anılacaktır.
Üretim ya da ithalat hacmi yılda 10 tonu geçen
maddeler için, risk yönetim araçlarını da içeren bir kimyasal güvenlik raporu (chemical
safety report) hazırlanmalıdır [5].
Beher üretici ya da ithalatçı için ürünün bileşimindeki
kimyasal madde miktarı, yılda 1 ton ve üzerinde ise, ve olağan koşullarda bu
maddenin üründen salınacağı tasarlanmış ise, salınan bu madde REACH Tüzüğü
uyarınca tescil ettirilmelidir [6].
Tescil için
öngörülen evreler[7]:
Evre 1:
AB içinde üretimi ya da ithalatı yılda 1000
ton ve üzerinde olan kimyasallar ile 1 ton ve
üzerindeki CMRs (carsinogenic,
mutagenic or toxical substances for reproduction - kansere ve genetik değişime neden olan ya da üreme için zehir
etkili kimyasallar) ile 100 ton ve
üzerindeki R50/53 risk kodlu sudaki canlılar
için çok zehirleyici ve suda uzun süreli
olumsuz etkilere neden olan maddeler için son tescil tarihi 30 Kasım 2010' dur.
Evre 2:
AB içindeki yıllık üretimi ya da ithalatı 100
- 1000 ton arasında olan kimyasallar için
en son tescil tarihi 31 Mayıs 2013' tür.
Evre 3:
AB içindeki yıllık üretimi ya da
ithalatı 1- 100 ton arasında olan kimyasalların en son tescil
tarihi ise 31 Mayıs 2018' dir.
Kendi başına ve bir preparat içinde olup gümrük
gözetimi altında olan maddeler,
Ayrıştırılmamış ara maddeler (non-isolated
intermediates). Sahada ve nakledilen ara maddeler kısmen muafiyet
kapsamındadır,
Tehlikeli madde ya da preparatların taşınması işlemi
(Council Directive 94/55 EC),
Atıklar (Directive 2006/12 EC),
Üye ülkelerin savunma amaçlı kullandıkları maddeler,
Riskleri bilinen ve REACH Tüzüğü Ek: 4 (Annex: IV)' te
yer alan maddeler, ör. kireç taşı,
Tescil edilmesi gerekmeyen ve RAECH Tüzüğü Ek: 5
(Annex: V)' te yer alan maddeler,
AB ülkelerinden ithal edilip yeniden bir AB ülkesine
ihraç edilen REACH tescilli maddeler,
Kullanım sonucu yeniden geri kazanılan REACH tescilli
maddeler,
Polimerler şimdilik tescil ve değerlendirme süreçleri
dışında tutulmaktadır. Ancak polimeri oluşturan ve derişimi w/w % 2 den fazla
olan monomerler ile %1 den fazla olan bağlayıcılar ve plastifiyanlar gibi
kimyasallar tescil ettirilmelidir.
Tescillendirme
(Registration)[9]:
AB sınırları içinde varlık gösteren ve
yılda 1 ton ve üzerinde madde üreten ya da ithal eden üretici ya da
ithalatçıların, söz konusu maddeleri ECHA yönetimindeki bir veri tabanına
kaydettirip tescil ettirmeleri zorunludur.
Tescil işlemini tamamlayamayan firmalar, AB
içinde maddelerini üretemeyecek, kullanamayacak ve pazarlayamayacaktır.
Kimyasalların
ön kayıt ve tescili işlemlerinden kimler yükümlüdür?
REACH Tüzüğü uyarınca kimyasalların ön
kayıt ve tescil işlemlerinden AB içindeki üreticiler, ithalatçılar ve AB dışı
firmaların temsilcileri yükümlüdür. AB dışı firmalar kendi kendine ön kayıt ve
tescil için başvuruda bulunamazlar. Bunlar, kendilerini temsilen AB sınırları
içerisindeki yasal ve tüzel bir kişiyi "tek temsilci" (only representative)
olarak atayabilir ya da ithalatçılarını bu konuda yetkili kılabilirler [10]. Tek temsilci atandığı taktirde,
ithalatçı, ara kullanıcı olarak değerlendirilecektir.
Ön kayıt için gerekli bilgiler[11]:
Maddenin IUPAC adı ve diğer uluslar arası adları,
Maddenin ticari adı, varsa kısaltılmış adı,
EINECS ya da ELINCS kodları (varsa ve uygunsa),
CAS adı ve CAS kodu (varsa),
Başvuruda bulunanın adı ve adresi,
Bağlantı kurulacak kişinin adı,
Varsa tek temsilci firmanın adı ve adresi,
Gelecek üç yıl içerisindeki olası üretim/ithalat
miktarı,
Öngörülen son tescil tarihi ve tonaj aralığı,
Maddenin read-across (çapraz okuma) yaklaşımı ya da
Q(SAR) Quantitative Structure Activity Relationship (nitel yapısal etkinlik
ilişkisi) yöntemiyle değerlendirme durumu.
Ön kayıt süresinin bitiminden hemen sonra,
ön kaydı yapılmış ve çapraz okuma ile değerlendiril-mek istenen maddelerin
listesi ECHA tarafından kendi web sitesinde kamuoyuna açıklanacaktır.
Ülkemizdeki üretici
ve ihracatçı firmalar için önerilen REACH hazırlıkları:
Elinizde bulunan tüm kimyasalların bir envanterini
çıkartınız.
Özellikle ruhsatlandırma kapsamına girebilecek tehlikeli
bileşenleri içeren tüm preparatların güvenlik bilgi formlarını ve bunlarla
ilgili tüm öteki bilgileri gözden geçiriniz.
Elinizdeki preparatların AB kökenli bir tedarikçi ya
da ihracatçı tarafından mı temin edildiğini, yoksa tarafınızdan mı ithal
edildiğini iyice belirleyiniz.
Kullandığınız maddeler AB kökenli bir tedarikçi ya da
ihracatçı tarafından temin ediliyor ise, REACH kapsamında bu maddeyi
kullanımınızın tedarikçinizce tescil ettirilip ettirilmediğini öğreniniz.
Tedarikçilerinizden malzeme güvenlik bilgi formlarını
isteyiniz.
Hangi maddeleri ya da preparatları AB' den ithal
etmekte olduğunuzu belirleyiniz. Bunların, her ne denli AB' den ithal edilse
bile, REACH kapsamında tescilli madde olmaları gereklidir.
Eğer bu maddeler, tedarik zincirindeki başka bir
oyuncu tarafından tescil ettirilmiş ise, sizin bunu yeniden tescil ettirmenize
gerek yoktur.
Ürettiğiniz preparatlarınız içinde bulunan maddelerin
tescil ettirilmediğini öğrendiğiniz taktirde, bu tescilin tarafınızdan
yaptırılması gerekmektedir.
Preparatların ve bunların yapısında bulunan maddelerin
yıllık miktarını belirleyiniz.
İthal ettiğiniz ya da iç piyasadan satın aldığınız
preparatlar hakkında tedarikçilerinizden bilgi isteyiniz.
Ön kayıt ve tescil işlemlerini yaptıracağınız maddeler
hakkında bilgi toplayınız.
ECHA' ya karşı güvenilir bir "tek temsilci" seçiniz. Ön
kayıt sürecinden sonra kurulacak olan SIEF' lere (Substance Information
Exchange Forum - Madde Bilgi Paylaşım Forumu) ve kon-sorsiyumlara katılmanızda kesinlikle
yarar olacaktır.
AB' nin konuyla ilgili öteki yasal düzenlemeleri:
99/45/EC Tehlikeli Maddeler Yönetmeliği,
91/155/EEC Güvenlik Bilgi Formları Yönetmeliği,
91/414/EEC Zirai İlaçlar Yönetmeliği ve 98/8/EC Biyosid
Ürünleri Yönetmeliği,
89/391/EC İş
Sağlığı ve İş Güvenliği Yönetmeliği,
96/61/EC
Tümleşik Kirlilikten Korunma ve Kontrol
Yönetmeliği,
2000/60/EC Su
Çerçeve Yönetmeliği,
2004/37/EC Karsinojenlerin ve Mutajenlerin Etkileşiminden
Çalışanların Korunması Yönetme-liği,
76/768/EEC
Omurgalı Hayvanlar Üzerinde Uygulanan Testler Yönetmeliği.
REACH Tüzüğünce
desteklenenler:
İnsan ve hayvan sağlığı için tıp ve veterinerlik
ilaçları,
Besin maddeleri ve besin katkı maddeleri,
Hayvan yemleri ve yem katkı maddeleri,
Özel tatlandırıcı besin katkı maddeleri,
Kozmetikler,
AB kimya ihracat/ithalat kontrol yönetmeliği,
Kimi üye ülkelerin ulusal yasal düzenlemeleri.
Değerlendirme
(Evaluation)[12]:
Tescili yapılmış tüm madde dosyaları,
tescil yükümlülüklerine uygunluk yönünden, ECHA tarafından değerlendirmeye
tabi tutulacaktır. Ayrıca yüksek risk taşıdığından kuşkulanılan birtakım kimyasallar,
ECHA ve üye ülkelerin sorumlu organları tarafından değerlendirilme sürecine
alınacaktır. Bu süreç sonunda, ruhsatlandırma ya da kısıtlama ve hatta
yasaklama kararı bile verilebilecektir.
Ruhsatlandırma
(Authorisation)[13]:
Yüksek risk taşıyan kimyasalların (substance
very high concern - SVHC) ticareti ve kullanımı için endüstrinin her
defasında ayrı ruhsat alması gerekmektedir. Söz konusu bu kimyasallar:
1 ve 2 nci kategorideki karsinojenik, mutajenik ve
toksik maddeler (CMRs Cat. 1&2),
Kalıcı kirleticiler, biyobirikimli ve toksik maddeler
(PBTs),
Aşırı kalıcı ve aşırı biyobirikimli maddeler (vPvBs)
ve,
Canlılarda endokrinal sistemi yıktığı bilimsel olarak
kanıtlanmış eşdeğer riskli maddelerdir.
ECHA, ruhsatlandırma sürecine giren bu tür
maddelerin listesini 1 Haziran 2009'
da yayımlayacak-tır. Böyle bir maddeyi piyasaya sürmek ve kullanmak isteyen
firmalar, ECHA' dan izin almak zorunda-dır. Bu tür maddelerin başvuru
sahipleri, eğer maddenin sosyo-ekonomik getirisi, taşıdığı risk boyutları-nın
önünde ise, her durumda bu risklerin kontrol altında olduğunu kanıtlamak
zorundadır. Başvuru sa-hipleri bu riskli maddelerin yerine, daha güvenilir
seçimli maddeler ve süreçler analizini yapmalıdır.
Kısıtlama
(Restriction)[14]:
Özel bir tehlike taşıyan herhangi bir
madde için kısıtlama kararı verilebilir. Kısıtlama değişik boyutlarda
olabilir: madde ya tamamen yasaklanır ya da kamunun kullanımına tümüyle
yasaklanabilir. Kısıtlama, tescil gerektirmeyen maddelere de uygulanabilir.
Sınıflandırma
ve Etiketleme[15]:
Kimyasalın
taşıdığı tehlike ve risk özellikleri konusunda açık bir bilgiye sahip olmak kimyasal
gü-venliğin önemli bir parçasıdır. Önceki yasal düzenleme de zaten, tehlikeli
maddelerin standart ölçülerde sınıflandırılması ve etiketlenmesi konularında
endüstriyi zorunlu kılmaktaydı. Kimyasallar karakteristik özelliklerine göre
sınıflandırılacaktır (ör. korozif ya da balıklar için zehirleyici vb). AB' nde
önümüz-deki yıllarda, Birleşmiş Milletler Kimyasalların Sınıflandırılması ve
Etiketlenmesi Konusunda Küresel Uyumluluk Sistemi' ne (Globally Harmonised System
of Classification and Labelling of Chemicals - GHS) [16] uygun bir sınıflandırma ve etiketleme çalışması bitirilmiş
olacaktır.
Yüksek risk
taşıyan maddeler:
Kimi kimyasallar kansere neden olabilen
(karsinojenik), genetik değişime yol açabilen (mutajenik), canlıların üremelerinde
zehir etkili (reprotoksik), çevrede uzun sürede parçalanmayan (kalıcı
kirletici), hayvanların dokularında birikim yapan (biyobirikimli) ve zehirli
maddeler gibi sınıflara ayrılırlar. Bu tür maddeler, canlılarda endokrinal
sistemi parçalayıcı eşdeğer risk taşıyan kimyasalları da kapsamakta-dır. REACH' in amaçlarından biri de, ruhsatlandırma yoluyla bu
tür kimyasalları denetim altında tut-mak ve bunların daha güvenilir maddelerle
değiştirilmesi için endüstriyi özendirmektir.
Tedarik
zincirinde bilgi alışverişi[17]:
Kimyasallarla ilgili bilgilerin
tedarik zincirinde
yukarıdan aşağıya yayılması, REACH' in temel
özelliklerinden
biridir. Kimyasalların kullanımında getirebileceği tehlikeler ve risklerin denetim
altında
tutulması
konularında üreticilerin ya da ithalatçıların sahip oldukları bilgilerden, ara kullanıcıların
da yararlanması gerekmektedir. REACH Tüzüğü, bu bilgilerin tedarik zincirinde
yukarıdan aşağıya yayıl-ması için uygun bir çerçeve sağlamaktadır.
Ara
kullanıcılar (Downstream users)[18]:
AB
sınırları içerisinde üreticiden ya da ithalatçıdan farklı olarak, tek başına ya
da bir preparatın yapısında bulunan bir kimyasalı kendi endüstriyel ve
profesyonel amaçları için kullanmakta olan yasal ve tüzel kişilere ara
kullanıcı (downstream user - DU) denmektedir. Herhangi bir dağıtıcı ya da
tüketici, ara kullanıcı tanımlamasına girmez. AB dışındaki bir ihracat firması,
AB içinde yasal bir şubesi yoksa, ara kullanıcı olarak nitelendirilemez.
Çizelge 1. REACH Temel uygulama
tarihleri
1
Haziran 2007
REACH' in yürürlüğe girmesi
1
Haziran 2008
-
ECHA' nın resmi görevinin başlaması
- Eski (evre-içi) kimyasalların ön kayıt
işlemlerinin başlaması
- Yeni (evre-dışı) kimyasalların
tescil işlemlerinin başlaması
30
Kasım 2008
Evre-içi
kimyasallar için ön kayıt süresinin bitimi
1 Aralık 2008
Ön
kaydı yapılmamış eski kimyasalların tescil işleminin başlaması
1
Ocak 2009
Ön kaydı yapılmış maddeler listesinin
yayınlanması ve SIEF lerin oluşturulması
1
Haziran 2009
Öncelikli
olarak ruhsatlandırılması düşünülen maddelere ait ilk taslak listenin ECHA
tarafından yayımlanması
1 Aralık 2010
EVRE 1
Bu
tarihle birlikte ön kaydı yapılmış evre içi aşağıdaki maddelerin tescil
süreci tamamlanmış olacaktır:
·
≥ 1000 maddeler ile,
·
≥ 100 tpa CHIP' e [19]göre R50/53 sudaki organizmalar
için çok zehirleyici ve suda uzun
süreli olumsuz etkilere neden olan maddeler ile,
·
≥ 1 tpa CHIP' e göre 1 ve 2 nci sınıf karsinojenik, mutajenik ve reprotoksik maddeler
[19] CHIP: Chemical Hazard
Information and Packaging for Supply (Tedarik Konusunda
Kimyasal Tehlike Bilgileri ve
Ambalajlama), Statutory Instrument (Kanun Hükmündeki
Kararname) No. 1689, İngiltere, Galler,
İskoçya ve Kuzey İrlanda, 2002.
GENEL KAYNAKLAR:
1- Avrupa Birliği (EC)
1907/2006 sayılı REACH Tüzügü.
2- European Commission, Enterprise and
Industry Directorate General and Environment Directorate General, "REACH in
Breef", 2007.
4- "REACH
Nedir?", TC Başbakanlık DTM Bilgi Notu, 2007.
5- Petrol-İş, Yayın No:
103, Avrupa Birliği' nin Yeni Kimyasal Madde Politikası: REACH, 2007.
6- BASF, The Chemical
Company, "REACH in a Nutshell".
7- "REACH, Now That It's Here, What Should
Be Done?", Ann Drew, American Institute of Chemical Engineers, Chemical
Engineering Progress, pp.16-18, August 2007.
8- TÜV-SÜD Group,
"REACH, Reform of the EU's Chemicals Legislation".
Bu habere sayfanızda link vermek için, aşağıdaki kodları kopyalayın ve web sayfanızın kod bölümüne yapıştırın.
Önizleme :
REACH NEDİR? Pazar, 09 Kasım 2008 REACH,
kimyasalların yönetimi üzerine Avrupa Birliği' nin yeni politikasıdır. Açılımı:
Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals, yani
Kimyasalların Tescillendirilmesi, Değerlendirilmesi, Ruhsatlandırılması ve
Kısıtlanması anlamına gelmektedir.
Tarihçe: